Cổng thông tin thương mại Ninh Hiệp www.ninhhiep.com

Chùa Nành cùng với chùa Dâu, chùa Keo, chùa Đậu là bốn ngôi chùa lớn nhất thờ Tứ pháp ở miền Bắc. Chùa nằm tại thôn Phù Ninh (làng Nành) thuộc xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, cách trung tâm thành phố Hà Nội.chừng 20 cây số. Đến đây, bạn thực sự cảm nhận được sự thanh tịnh, trầm mặc của chốn tu hành. Mái ngói lợp phủ màu thời gian; những cây cột gỗ mộc mạc; những cánh cửa, chấn song gỗ tựa như trong những thước phim tư liệu cũ …

Được xây dựng từ thời Lý, tên gọi chính thống của chùa Nành là chùa Pháp Vân. Người dân trong vùng còn gọi bằng một cái tên dân dã hơn là chùa Cả bởi vì đây là chùa lớn nhất trong số ba ngôi chùa của Ninh Hiệp bao gồm gồm: chùa Pháp Vân, chùa Khánh Ninh và chùa Đại Bi. Trải qua nhiều lần trùng tu, song kiến trúc chùa Nành vẫn giữ được dáng vẻ kiến trúc thời Lê với rất nhiều các pho tượng. Mỗi pho tượng đều mang một dáng vẻ, một khuôn mặt riêng rất sinh động. Trong các ngôi chùa Tứ pháp, tượng của các nữ thần được tạc với kích thước to lớn hơn rất nhiều so với các tượng Phật. Hệ thống chùa Tứ pháp là chứng tích cho sự kết hợp giữa Phật giáo với các tín ngưỡng dân gian có nguồn gốc nguyên thuỷ ở Việt Nam.

Thủy đình

Cây phướn tại hội chùa Nành

 

Tương truyền rằng bên dòng sông Thiên Đức có bác chài sống độc thân bằng nghề lái đò và đánh cá. Vì rất nghèo, tài sản chỉ có con thuyền và hai chiếc khố, trong đó một chiếc đã cũ rách thì bác đang mặc. Vào dịp chùa trùng tu, bác nguyện dâng chiếc khố mới cúng tiến cho chùa.

Thế nhưng, dân làng không hiểu bác, lại cho rằng đó là sự bất kính. Chẳng còn biết cách nào để bày tỏ tâm can, bác liền rạch bụng moi hết ruột gan để bày tỏ cho mọi người biết. Thấy cảnh đó, dân làng bàng hoàng sợ hãi. Lúc ấy có hai con quạ từ trên trời cao sà xuống quắp luôn bộ lòng của bác chài bay thẳng về hướng chợ Nành rồi vứt xuống gốc cây đa Thạch Sàng, kêu lên ba tiếng xong bay thẳng hướng tây. Nguyên cây đa Thạch Sàng này, truyền rằng đây là nơi Đức Khâu Đà La khi xưa thường nằm ngủ sau khi đi truyền đạo về.

Sư trụ trì chùa Nành thấy chuyện đó, người chắp tay niệm Phật theo hướng quạ bay. Đồng thời, cho dựng một cây tre thật cao phía trên có tạc hình con quạ ngậm dải lụa trắng tượng trưng cho tấm lòng thành của bác chài. Ngoài ra, còn dựng cây tre, trên có treo hai dải lụa ngắn tượng trưng cho hai cái khố của bác chài.

Tại lễ hội Nành, bạn có thể thấy cây cây phướn có hình con quạ quắp dải lụa trắng buông dài này, đó là dựa trên tích truyện kể trên, nhằm nhắc cho con cháu về sự thành tâm.

 

 

 Cổng ngũ môn

Cổng ngũ môn của chùa được xây 2 tầng kiểu vòm cuốn bằng chất liệu đá xanh. Là cổng chính vào chùa, thường mở trong những ngày lễ hội. Còn ngày thường, khách qua lại và người dân trong vùng sẽ đi qua lối cổng phụ.

Cổng phụ vào chùa

Một trong những nét kiến trúc rất độc đáo, chỉ bắt gặp ở chùa Nành đó là gian tiền đường gồm bảy gian hai dĩ. Trên nóc tiền đường, sát về phía hai bên hồi người ta đã xây nổi lên hai góc mái nhỏ làm gác chuông và gác khánh. Mỗi góc gồm bốn mái, với bốn đao cong vút tỏa ra bốn phía Nằm giữa hai góc mái là đôi rồng chầu mặt nguyệt lớn, tạo cho tổng thể kiến trúc uy nghi, đường bệ mà vẫn gần gũi với đời thường.

 

Tiền đường chùa Pháp Vân

Từ tiền đường, đi qua nhà giải vũ hai bên tả hữu sẽ xuống Điện mẫu. Nữ thần mây (Pháp Vân) thờ ở chùa Nành, nên còn được gọi là bà Nành. Trong chùa có tổng cộng 116 bức tượng. Bao gồm: tượng Phật, tượng Mẫu, tượng Hậu được tạo tác tỉ mỉ. Nhiều bức tượng mang niên đại nghệ thuật cuối thế kỷ 17, tiếp đến là những tượng của thế kỷ 18 và tượng của thế kỷ 19. Ở hành lang của chùa có tượng mười tám vị la hán. Trong số này có một bức tượng được tạc trên hòn đá tự nhiên. Nét riêng biệt này chỉ bắt gặp ở chùa Pháp Vân, thể hiện chất nghệ thuật truyền thống riêng của người Việt. Ngoài ra, trong chùa còn có hệ thông di vật rất phong phú về thể loại và chất liệu như: bia đá, chuông đồng, thần phả, sắc phong của nhiều triều đại.

Nhà bia gian hữu tiền đường.

Sự phát triển của chợ Nành (chuyên về các mặt hàng vải vóc, quần áo), đã làm thay đổi không gian của chùa. Đường vào bị một số hộ dân chiếm dụng để bán hàng, cổng chính bị che khuất bởi rất nhiều lều bạt. Nếu nhìn từ bên ngoài, không để ý kỹ có thể không nhận ra khuôn viên của chùa. Khi chúng tôi đến, dù đã có tìm hiểu trước thông tin, nhưng vẫn phải hỏi người dân địa phương mới tìm được lối vào chùa. Đó cũng chính là một lí do khiến chùa Nành tuy mang nhiều giá trị về lịch sử, tôn giáo và nghệ thuật nhưng vẫn chưa được biết đến nhiều. Chùa được nhân dân trong làng sửa sang lại vào năm 1976 và được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử năm 1989.

Bà cụ bán hàng phía trước ngũ môn.

Để ý kỹ phía bên trái có thể thấy tấm bia đề chữ Hạ Mã (xuống ngựa, ý nói xuống xe) nằm ngay trong quán bán hàng ăn phía sau.
Ngày nay, nhắc tới Ninh Hiệp, người ta thường nghĩ ngay tới khu chợ vải sầm uất nổi tiếng ngoại thành Hà Nội. Không có nhiều người biết rằng đây chính là quê ngoại của công chúa Ngọc Hân, vợ người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ. Và cũng chưa nhiều người biết tới chùa Nành. Mái chùa rêu phong cùng những cột gỗ pha màu thời gian, vẫn thầm lặng dõi theo dòng chảy của cuộc sống.

 

Hoàng Hà Mai,

• Facebook
• JComments